Բացահայտի՛ր ձմեռային Ջերմուկը մեզ հետ

Լինել Ջերմուկում, ու չտեսնել Ջերմուկի տեսարժան վայրերը, նշանակում է՝ չլինել Ջերմուկում:
Հնավայրերով, սրբավայրերով եւ քարանձավներով հարուստ Ջերմուկում զբոսաշրջիկները կարող են ծանոթանալ բնության եւ մարդու ստեղծած հրաշալի կոթողներին ու լսել տեղի անհավանական եւ հետաքրքիր ավանդազրույցները:

Ջերմուկում այցելուների համար գործում է հատուկ ըմպելասրահ, որտեղ հանքային ջուրը մատակարարվում է տարբեր ծորակներով` ըստ ջրի ջերմաստիճանի: Այն քաղաքի լճակի հարևանությամբ է, որտեղ լողացող լաստի վրա կարելի է հիանալ շրջակա գեղատեսիլ բնապատկերներով և վայելել անկրկնելի հանգիստ:

Ջերմուկ քաղաքի միջով է հոսում  Հայաստանի ամենաջրառատ գետերից մեկը՝ Արփան, որի խոր կիրճը կիսում է երկու մասի ոչ միայն քաղաքը, այլև Վայոց ձորի լեռնաշղթան: Գեղատեսիլ այս կիրճում է գտնվում նաև «Ջրահարսի վարսեր» ջրվեժը: Այստեղ են գտնվում նաև քարե կոթողներ՝ Երազանքի կամարն ու աննման Սիրտը:

Ջերմուկի տեսարժան վայրերից ամենահայտնիներն են Արփա-Սևան թունելն ու Կեչուտի ջրամբարը՝ «Մարգարտածաղիկ» գեղեցիկ անվամբ:

Ջերմուկի ճոպանուղին ունի 1000մ երկարություն, իսկ ամենաբարձր կետը գտնվում է 2480մ-ի վրա: Հենց այս բարձունքից էլ կարելի է զմայլվել գեղեցիկ համայնապատկերով:

Միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող ճոպանուղին լեռնադահուկորդներին հնարավորություն է տալիս օգտվել հիանալի, պրոֆեսիոնալ սահուղիներից: Ճոպանուղու վերջին կանգառում կառուցվել է խաղահրապարակ` սահնակներով սահելու համար:

Ջերմուկ քաղաքում կան թանգարաններ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղը, գրադարաններ, զբոսայգի և ակումբներ: Ջերմուկի շրջակայքում են գտնվում բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններ, այդ թվում` սուրբ Աստվածածին (Արենի) և Սբ. Խաչ եկեղեցիները, Գնդեվանքի,Նորավանքի, Ցախաց քարի, Սպիտակավորի վանքերը:

Ջերմուկի խորհրդանիշներից է քաղաքը շրջապատող սարերից մեկի վրա գտնվող եղնիկի արձանը: Ըստ լեգենդի՝ որսորդի նետից վիրավորված եղնիկը հանքային ջրի աղբյուրի մոտ հասնելիս, իրեն ջուրն է նետում և այնտեղից դուրս գալիս լիովին ապաքինված: Որսորդը ապշում է սովորական ջրի կատարած հրաշքից, և այդ օրվանից տարածվում է «Ջերմուկ» ջրի հրաշագործ համբավը:

Ջերմուկը հարուստ է բնական հանքային ջրի տաք աղբյուրներով՝ գեյզերներով, որոնք բխում են գետնի տակից: Այստեղ այցելում են հանքային ջրի բնական ավազանում լողալու, հանգստանալու և հրաշալի բնության գրկում ուժերը վերականգնելու նպատակով:

Պատճառ առաջին. բարձր լեռներ 

Ձմռանը Ջերմուկը դրախտ է էքստրիմի սիրահարների համար։ Սակայն ադրենալինի հետևից այստեղ գալիս են միայն ամենահամարձակները։ 2,5 հազար մետր բարձրությամբ լեռը նվաճելն ամեն մարդու բան չէ։ Ասում են՝ Լուսասար լեռան լանջերը անողոք են նորեկների նկատմամբ։ Ամենակարճ ճանապարհը դեպի գագաթ ճոպանուղին է։ Ճանապարհը մոտ 15 րոպե է տևում։ Ճոպանուղին այստեղ 2007 թվականին է հայտնվել։ Զբոսաշրջիկներն այստեղ բարձրանում են քաղաքին նայելու կամ դահուկներով իջնելու համար։

 

 

Պատճառ երկրորդ. հրաշալի խոհանոց
Ճոպանուղու լեռան լանջին ամենից համեղ խաշը կարելի է համտեսել։ Ըստ ավանդույթի այն ուտում առավոտ շուտ։ Խաշի հետ կանաչի, բողկ և թթու են մատուցում։ Խաշը սովորական ապուր չէ, ինչպես կարող է թվալ։ Այն ուտելը մի ամբողջ արարողություն է։ Խաշը Հայաստանում սիրված կերակրատեսակ է։ Այն նաև բուժիչ հատկություններ ունի. ամրացնում է ոսկորները և նույնիսկ հարթեցնում է կնճիռները։

 

 

 

Պատճառ երրորդ. բնական տաք աղբյուրներ

Սրանց հասնելն այնքան էլ հեշտ չ։ Այստեղ կարելի է հասնել միայն ամենագնացով՝ զառիվեր ճանապարհներով, բարձունքներով ու գետերով։ Էքստրիմի սիրահարները այն հաստատ կգնահատեն։ Լեռներում, անտառի մեջ գեյզեր է։ Արդեն մի քանի հազարամյակ այստեղ գետնի տակից տաք հանքային ջուր է դուրս գալիս։ Սակայն ձմռանը այս ջրի մեջ մտնել ոչ բոլորը կխիզախեն։
Այս ջուրը բուժիչ է, սակայն 15 րոպեից ավել այստեղ մնալ չի կարելի։

 

 

                                                             Պատճառ չորրորդ. հանքային բուժիչ ջրերը
Ամենաճիշտը օրը ոչ թե լեռներից, այլ ըմպելու սրահից սկսելն է։ Շատ հանգստացողներ այստեղ են գալիս հենց հանքային ջրի համար, որը հարուստ է տարբեր միկրոտարրերով։ Այս ջրի մեջ առկա է Մենդելեևի գրեթե ողջ աղյուսակը։
Սրահում հինգ ծորակ կա,որոնցից գիշեր ու ցերեկ 35-55 ջերմաստիճանի բուժիչ ջուր է հոսում։ Ամեն աղբյուր ջրի իր անկրկնելի բաղադրությունն ունի. մեկում ավելի շատ նատրիում և կալիում է, մյուսում՝ մագնիում։ Այս ջրով շաքարախտ, երիկամային անբավարարություն, աղիքային հիվանդություններ են բուժում։

 

Պատճառ հինգ. «Ջրահարսի վարսեր» ջրվեժը

Ջերմուկում է գտնվում Հայաստանի ամենագեղեցիկ ջրվեժներից մեկը։ Այն «Ջրահարսի մազեր» են անվանում։ Ըստ լեգենդի իշխանի գեղեցկուհի դուստրը սիրահարվում է հովվի տղային։ Այս մասին իմանալով՝ իշխանը անիծում է դստերը։ Աղջիկը ջրահարսի է վերածվում, իսկ նրա մազերը՝ գեղատեսիլ ջրվեժի։ Եվս մեկ կախարդական վայր են տեղացիները համարում երջանկության կամարը։ Տեղացիները հավատում են, որ եթե անցնես դրա տակով և երազանք պահես, այն անպայման կիրականանա։ Այս ավանդույթի հիմնադիրը 1966 թվականին մարշալ Բաղրամյանն է դարձել։

 

Ջերմուկի ջրերի մասին տասնյակ լեգենդներ են պտտվում. թե ինչպես են մարդիկ փրկվել մահացու հիվանդություններից, ինչպես է վիրավոր եղնիկը հրաշքով լավացել և դարձել քաղաքի խորհրդանիշը։ Եվ այն մասին, որ հրաշքներ մեր օրերում էլ են տեղի ունենում։

13 պատճառ Ջերմուկ այցելելու համար

Լինել Ջերմուկում և չտեսնել զբոսաշրջային տեսարժան վայրերը նշանակում է` չլինել Ջերմուկում:

Ալպիական մարգագետիններով և լեռնային գետակներով հարուստ քաղաքը հայտնի է իր մաքուր և կանաչ տնտեսությամբ՝ առանց հուղն ու ջուրն աղտոտող գործարանների:

Քաղաքն ունի լեռնային լանդշաֆտ։ Գտնվելով ծովի մակարդակից 2090 մետր բարձրության վրա, մեզ մոտ ամառը զով է, ձմեռը՝ ձյունառատ։ Չնայած ամռան ամիսների ցերեկվա ջերմությանը, չմրսելու համար երեկոյան կողմ հարկավոր է ունենալ երկարաթև հագուստ: Բոլոր 4 եղանակներին կարելի է վայելել արևի ջերմությունը, քանի որ տարվա 80%-ը՝ մոտ 292 օր, արևային է: Անձրևային օրերին վստահ եղեք, որ հաջորդող 20 րոպե, կամ առավելագույնը 3 ժամ հետո արևը կրկին փայլելու է:

Պատճառ 1-ին.  «Ջրահարսի վարսեր» ջրվեժն ու նրա լեգենդը

Լինել Ջերմուկում և չտեսնել Ջերմուկի մեծ ջրվեժը, նշանակում է` չլինել Ջերմուկում: Շուրջ 70 մետր բարձրությունից Արփայի կիրճը գահավիժող բնության այս հրաշքը, որ թափված վարսեր է հիշեցնում, ժողովուրդն անվանել է «Ջրահարսի վարսեր» և հյուսել իր լեգենդը: Շատ հնուց այսօրվա ջրվեժի տեղում, անդնդախոր ժայռերի ծերպին գտնվում էր իշխանի ամրոցը, որի գեղեցկուհի դուստրը կուսական բնության մի մասն էր կազմում: Իշխանուհու ձեռքը խնդրելու էին գալիս աշխարհի տարբեր ծայրերից, սակայն նա մերժում էր բոլորին, քանզի նրա սիրտը պատկանում էր հովվի երիտասարդ, քաջարի ու գեղեցիկ որդուն: Ամեն օր, կեսգիշերից հետո, ամրոցի իր ննջարանի լուսամուտից դեռատի իշխանուհին ձորն էր նետում երկար պարանի ծայրը, որով հովվի որդին խոր կիրճից բարձրանում էր սիրեցյալի մոտ: Սակայն իշխանը շուտով իմանալով այդ մասին` գազազում, փրփրում և անիծում է դստերը. եթե մեկ էլ հանդիպի հովվի որդուն, թող ջրահարս դառնա ու ջրից երբեք դուրս չգա: Սակայն դեռատի սիրահարներին ոչինչ չէր պահում հանդիպման գայթակղությունից, և, հերթական անգամ, որպեսզի սիրեցյալին օգնի բարձրանալ իր դղյակը, գեղեցկուհին պարանի փոխարեն ժայռի բարձունքից կախում է իր երկար ու գեղեցիկ վարսերը: Սակայն նույն ակնթարթին կատարվում է հոր դաժան անեծքը. գեղեցկուհին դառնում է ջրահարս, իսկ կիրճ թափվող նրա գեղեցիկ վարսերը դառնում են հրաշագեղ մի ջրվեժ, որին ժողովուրդը անվանում է «Ջրահարսի վարսեր»:

Պատճառ 2-րդ. Հանքային ջրից կազդուրված եղնիկի լեգենդը

Հրաշք ջրի հայտնաբերման մասին նույնիսկ լեգենդներ են հյուսվել: Վաղուց, շատ վաղուց, երբ մարդու ապրուստի հիմնական միջոցը որսորդությունն էր, այս կուսական անտառները լիքն էին ամենատարբեր որսատեսակներով: ԵՎ ահա, մի անգամ, փորձառու որսորդը նետահարում է երիտասարդ եղնիկին: Վիրավոր եղնիկը մեծ ճիգերով, վերջին ուժերը հավաքած, սկսում է փախչել: Որսորդը կրնկակոխ հետապնդւմ է նրան: Մի կերպ, ոտքերը հազիվ քարշ տալով, եղնիկը հասնում է Ջերմուկի հանքային աղբյուրներին, նետվում ջուրը և… այ քեզ հրաշք, ջրից դուրս է գալիս բոլորովին առողջ ու ապաքինված և անմիջապես անհետանում անտառի խորքը: Կյանքում ամեն ինչ տեսած փորձառու որսորդը ապշում է հասարակ ջրի կատարած հրաշքից, և այդ օրվանից տարածվում է «Ջերմուկ» ջրի համբավը աշխարհե-աշխարհ, իսկ հրաշք ջրի գաղտնիքը մարդկանց հասցրած եղնիկը դառնում է ժողովրդի սիրելին ու Ջերմուկի խորհրդանիշը:

Բնության այս գողտրիկ վայրում կան բազմաթիվ հրաշալիքներԴրանցից են բնական հանքային ջրի տաք աղբյուրները (գեյզերներ), որոնք բխում են գետնի տակիցբռնկվումիսկ հետո հանդարտվումԱյստեղ այցելում են հանքային ջրի բնական ավազանում լողալուհանգստանալու և հրաշալի բնության գրկում ուժերը վերականգնելու նպատակով:

Պատճառ 3-րդ. Հանքային ջրերն ու նրանց օգտակար հատկությունները

Ջերմուկը որպես առողջարանային քաղաք հայտնի է դարձել շնորհիվ յուրահատուկ բաղադրություն ունեցող հանքային ջրերի:

Կարծես քաղաքի սիրտը լինի Ըմպելասրահ կոչվող շինությունը, որի մեջ են գտնվում տարբեր ջերմաստիճանի 5 հանքային աղբյուրներ: Իրենց առողջությունը վերականգնելու համար Ջերմուկում գտնվող զբոսաշրջիկները օրական 3 անգամ՝ սնվելուց 20-30 րոպե առաջ, բժիշկների ցուցումով խմում են հանքային ջուրը, որի շնորհիվ կարգավորվում է մարսողությունը:

Այդ է պատճառը, որ Ջերմուկում գտնվող բոլոր զբոսաշրջիկները օրվա ընթացքում 3 անգամ պարտադիր գալիս են Ըմպելասրահ:

 

Պատճառ 4-րդ. Հանքային ջրերի ցուցասրահը

Ջերմուկ առողջարանային քաղաքի այցեքարտը հանքային ջրի ըմպելասրահն է, որը գտնվում է քաղաքի հենց կենտրոնում: Ճարտարապետական յուրահատուկ լուծումներով սյունազարդ այս կառույցը դարձել է Ջերմուկ քաղաքի ամենահայտնի խորհրդանիշերից մեկը: Ըմպելասրահում հոսում են 5 տարբեր ջերմաստիճանի հանքային ջրեր՝ 30°C-ից մինչև 53°C: Այն քաղաքի լճակի հարևանությամբ է, որտեղ լողացող լաստի վրա կարելի է հիանալ շրջակա գեղատեսիլ բնապատկերներով և վայելել անկրկնելի հանգիստ:

Պատճառ 5-րդ. Սայաթ Նովայի աղբյուրներ

Ջերմուկ քաղաքից մոտ 7 կմ հեռավորության վրա է գտնվում հանքային տաք ջրի լողավազանը: Սայաթ-Նովայի աղբյուրներ կոչվող գեյզերը զբոսաշրջիկների սիրելի վայրերից մեկն է, որտեղ հնարավոր է հասնել ոտքով, հեծանիվներով կամ ջիպերով:

Հատկապես հաճելի է, երբ գեյզերի ժայթքելու ժամանակ կարող ես մեջքդ դեմ տալ ջրի շիթին և ընդունել ստորջրյա մերսում:

Հանքային ջրերը օգտակար են ոչ միայն բուժման, այլ նաև հիվանդությունների կանխարգելման առումով: Ջերմուկում մեծ հաջողությամբ են բուժում հատկապես աղեստամոքսային տրակտի, լյարդի, լեղապարկի, լեղուղիների, միզապարկի, հենաշարժական և պերիֆերիկ նյարդային համակարգի հիվանդությունները: Արդյունավետ է նաև նյութափոխանակության խանգարմամբ և սակավարյունությամբ տառապողների բուժումը: Նկատվում է նշանակալի առաջընթաց նևրոզների և սթրեսների բուժման գործում:

Պատճառ 6-րդ. Ջերմուկի պատկերասրահը

Ջերմուկում գործում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Ջերմուկի մասնաճյուղը, որը հիմնադրվել է 1972 թվականին։ Ցուցադրվում են կերպարվեստի հայ վարպետների՝ Մարտիրոս Սարյանի, Արա Սարգսյանի, Սարգիս Մուրադյանի, Արա Հարությունյանի, Կալենց ամուսինների, Հակոբ Հակոբյանի, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի և այլոց գեղանկարչական, գրաֆիկական և քանդակագործական աշխատանքները։ Պարբերաբար փոփոխվում են ցուցանմուշները և կազմակերպվում են անհատական ցուցահանդեսներ։

 

 

 

Պատճառ 7-րդ. Համտեսել Ջերմուկի ռեստորանների համեղ սնունդը

Ջերմուկը հայտնի է իր հյուրընկալ ռեստորանային համալիրներով, որտեղ ցանկացած այցելու կարող է գտնել իր քիմքին հաճո առողջ սնունդ: Բուսակերները կարող են հաճելիորեն զարմանալ բազմազան բուսական կերակրացանկից: Խորհուրդ կտանք համտեսել հատկապես կարմրախայտ և սիգ տեսակի ձուկ, Ջերմուկի սարերից հավաքված ավելուկ, մանդիկ, սունկ:

Սննդային և համային բարձր արժեք ունի Ջերմուկի կարմրախայտը: Եթե ջերմուկցին Ձեզ կարմրախայտ տեսակի ձուկ է հյուրասիրում, ուրեմն Դուք իր համար պավավոր հյուր եք:

Քաղաքում գործող ռեստորանները հայտնի են հայկական խոհանոցին վայել առողջարար և տեղական սննդի մատուցման առանձնահատկությամբ:

Ռեստորանները հարմար են ինչպես ընտանեկան միջոցառումների, այնպես էլ կորպորատիվ խնջույքների, հարսանյաց հանդիսությունների և ծնունդների կազմակերպման համար:

Պատճառ 8-րդ. Մարզվել մարզասրահներում և լիցքաթափվել լողավազանում

Մարզասրահ հաճախելը բարենպաստ ազդեցություն է թողնում յուրաքանչյուր մարդու առողջության վրա: Ներկայումս աշխարհում գոյություն ունեն բազմաթիվ մարզասրահներ, որոնց մեծ մասն ապահովված է ժամանակակից մարզասարքերով:

Ջերմուկի առողջարաններում գործող մարզասրահները համալրված են աշխարհահռչակ արտադրողների մարզասարքավորումների տեսակներով:

Լողավազան հաճախելը պետք է Ձեր առօրյայի անբաժանելի մասը կազմի: Եթե Ձեր մարմինը շարժման կարիք ունի, իսկ ուղեղը՝ հանգստի, ապա Դուք միանշանակ պետք է այցելեք լողավազան կամ մոտակա ֆիթնես կոնտրոն: Վայելեք ձեր հանգիստը օգտվելով Ջերմուկում գործող հյուրանոցների լողավազաններից: Պաշտպանվեք տապից և պարզապես անցկացրեք հաճելի ժամանակ:

Պատճառ 9-րդ. Խիզախներին սպասում է էսքստրեմալ սառցամագլցումը

Գարնանը, ամռանը ու աշնանը կարողանում ենք ժայռեր մագլցել, թռնել այսուայն կողմ, իսկ ի՞նչ անել ձմռանը, երբ ամբողջ Ջերմուկը պատված է առատ ձնով: Այս հարցի պատասխանն էլ ենք գտել՝ զբաղվել սառցամագլցմամբ: Ստեղծելով բոլոր անհրաժեշտ պայմանները՝ մենք պատրաստ ենք թե՛ ամռանը և թե՛ ձմռանը ապահովել Ձեզ ադրենալինը: Մնում է միայն, որ Դուք հավաքեք Ձեր մեջ եղած քաջությունն (дух) ու խիզախությունն ու գաք սառցամագլցելու:

 

 

 

Պատճառ 10-րդ.  Ջերմուկը՝ «Լուսասարի» գագաթից և ճոպանուղին

Ջերմուկն իր գեղատեսիլ բնությամբ հրաշք է տարվա բոլոր եղանակներին. Կպատկերացնեք Ջերմուկի գեղեցկությունը ձմռանը `թռչնի թռիչքի բարձրությունից. Այդ ամենը գեղարվեստական ​​ֆիլմից կադրի նկարագրություն չէ, այն հնարավոր է տեսնել ու վայելել Ջերմուկի ճոպանուղու միջոցով.

Ջերմուկի ճոպանուղին գտնվում է քաղաքի սկզբնամասում, կառուցվել է 2007 թվականի աշնանը ավստրիական «Leitner» կազմակերպության կողմից.

Ճոպանուղու երկարությունը 1000 մ է. Ներքեւի եւ վերեւի հենասյուների միջեւ եղած բարձրության տարբերությունը 400 մ է. Ամենաբարձր կետը գտնվում է 2480 մ բարձրության վրա, որտեղ գործում է ռեստորան-սրճարան. Ունի 2 սահուղի. Առաջինի երկարությունը 1450 մ է, երկրորդինը, 1550 մ. Տեղերի թիվը, 200: Ներքեւում գործում է սահատախտակների եւ դահուկների վարձույթի կետ, սրճարան եւ ավտոկայանատեղի.

Պատճառ 11-րդ. Կրոնական տուրիզմը Ջերմուկում

Կրոնական տուրիզմը ճանաչողական և հետաքրքիր է զբոսաշրջիկների համար: Ամեն մի քրիստոնյա զբոսաշրջիկ ցանկություն է հայտնում այցելել Հայաստան՝ ծանոթանալու մի ժողավրդի ու երկրի հետ, ով առաջինն է աշխարհում ընդունել քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն:
Կրոնական նպատակներով ճամփորդությունը զբոսաշրջության հին ձևերից մեկն է և ունի պատմական խորը արմատներ:

Սուրբ Գայանե եկեղեցին.

Ս. Գայանե կույսի անունը կրող Ս. Գայանե եկեղեցին գտնվում է Վայոց Ձորի մարզի Ջերմուկ քաղաքում:

Կառուցվել է 2007  թվականին` բարերարությամբ Աշոտ Արսենյանի և օծվել է 2007 թ. նոյեմբերի 17-ին՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռամբ:

Եկեղեցու ներսում՝ արևմտյան դռան վերևում, գրված է կառուցման մասին արձանագրությունը. «Ի Հայրապետութեան Տ.Տ. Գարեգնի Բ եւ յառաջնորդութեան Տ. Աբրահամայ եպս-ի կառուցաւ զեկեղեցիս Ս. Գայանեայ բարերարութեամբ Աշոտ Արսենեանի ի թիվ 2007 ճարտարապետ Սամվել Աղաջանեան»:
Ս. Գայանե եկեղեցին պարզ գմբեթավոր փոքրիկ եկեղեցի է, ունի մեկ խորան, մկրտության ավազան, երկու ավանդատուն, երկու փայտաշեն դռներ` արևմտյան և հարավային կողմերում:

Եկեղեցին լուսավորվում է գմբեթի 12 և եկեղեցու 8 նեղ ու փոքրիկ լուսամուտների ու մեկ մեծ ջահի շնորհիվ:
Եկեղեցին ներսից զարդարված է վեց մեծ սրբապատկերներով, որոնց վրա պատկերված են Քրիստոսի խաչելության, հայոց դարձի, Ս. Աստվածածնի և Ս. Գայանե կույսի նկարները:

Գմբեթի կաթողիկեի ու չորս սյուների միջև պատկերված են չորս ավետարանիչների որմնանկարները, իսկ գմբեթի մեջ գրված է. «Փառք Քեզ Տեր Աստված մեր, որ լսեցիր մեր Աղոթքը»:
Ս. Գայանե եկեղեցին ունի տարվա մեջ երկու ուխտի օր. Եկեղեցու օծման օրը` նոյեմբերի 17-ը և Ս. Գայանե կույսի հիշատակման օրը:

Սուրբ Գայանե մատուռը.

Սբ. Գայանե կույսի անունը հավերժացնող այս փոքրիկ մատուռը գտնվում է Վայոց Ձորի մարզի Կեչուտ գյուղում` Կեչուտի ջրամբարի կողքին: Ս. Գայանեն գմբեթավոր  փոքրիկ մատուռ է, ունի մեկ խորան, մկրտության ավազան և արևմտյան կողմից երկաթյա դուռ: Մատուռը լուսավորվում է 9 փոքրիկ լուսամուտների շնորհիվ:

Սբ. Գայանե մատուռը կառուցվել է 2007թ. Ալիկ Հովհաննիսյանի բարերարությամբ և ունի իր արձանագրությունը. «Կառուցաւ զմատուռս Ս. Գայանեայ բարերարութեամբ Ալիկ Հովհաննիսեանի եւ թող Աստուած առավելով զգործս բարիս ի Հայաստան աշխարհի ճարտարապետ Լևոն Օհանյան վարպետ Յուրի Առաքելյան»:

Մատուռն օծվել է 2007 թ. նոյեմբերի 17-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ձեռքով:

 

Պատճառ 12-րդ. Քարանձավ սրբավայրը

Բնական ճանապարհով ձևավորված քարանձավ, որն այժմ օգտագործվում է որպես սրբավայր: Քարանձավախումբը բաղկացած է 3 քարանձավներից, որոնցից ամենախորը 7 մետր խորություն ունի: Սրբավայր հանդիսացող քարանձավի ներսում թույլատրվում է մոմեր վառել: Քարանձավի ներսում գտնվող աղբյուրին տեղացիները վերագրում են զորավոր հատկություններ և կարծում են, որ այն կարող է բազմաթիվ հիվանդություններ բուժել:
Քարանձավի սրբավայր լինելու հետ կապված լեգենդի համաձայն գիշերով մի ձիավոր այս տարածքով անցնելուց մոլորվում ու վայր է ընկնում ժայռից՝ ստանալով լուրջ վնասվածքներ: Ձիավորը դիմում է Աստծուն, խնդրելով, որ ուժ ու զորություն տա իրենց, քանի որ գիշերով այդտեղ մնալու դեպքում վայրի կենդանիների բաժին կդառնա: Աստված լսում և այնպիսի զորություն է տալիս ձիուն ու ձիավորին, որ ձին վեր է կենում տեղից և ժայռապատի վրայով քայլելով վեր բարձրանում ու շարունակում իր ճանապարհը: Մինչ այժմ էլ ժայռի վրա երևում է դեպի վեր բարձրացած ձիու սմբակների հետքերը:

Պատճառ 13-րդ. Բախտիկամարն ու նրա հրաշագործ զորությունը

«Բախտի կամար»-ը, որին տեղացիներն ասում են «Երջանկության կամար»,  հայտնի է իր հրաշագործ զորությամբ՝ յուրաքանչյուր ոք կամարի տակով անցնելիս թե երազանք պահեց, անպայման իրականանում է:

Բազալտե կամարը ձևավորվել է հազարավոր տարիների ընթացքում փոքրիկ գետակի օգնությամբ: